Mundarija
- π― 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
- πΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
- π₯οΈ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
- βοΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
- π§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
- π¨ 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
- π 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)
π οΈ [KUN-27] LAB QO'LLANMASI: Avtomatlashtirish, AutoConfigBackup (ACB) va 5-Daqiqalik Disaster Recovery Mashqi
Mavzu: Avtomatlashtirish, AutoConfigBackup (ACB) va 5-Daqiqalik Disaster Recovery Mashqi
Bosqich: 4-Hafta: Monitoring, Hardening va Real Cloud Deploy
Nazariy Ma'ruza: Lecture darsini o'qish
π― 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
Real Muammo: Server xonasida yong'in yoki apparatning to'liq kuyishi sodir bo'ldi. Yangi olingan bo'sh kompyuterga pfSense ni o'rnatib, barcha qoidalar, sertifikatlar, VLAN va VPN sozlamalarini 5 daqiqa ichida noldan tiklab berish talab etiladi.
Ushbu laboratoriya mashg'ulotida siz ushbu real muammoni to'liq hal qilasiz, tizimni xalqaro standartlar asosida xavfsiz va barqaror qilib sozlaysiz.
πΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
flowchart LR
subgraph WAN_ZONE["Tashqi Tarmoq (WAN)"]
ISP["Internet Provayder (Uplink)"]
end
subgraph PFSENSE["pfSense Firewall (Lab Gateway)"]
direction TB
FW["pfSense 2.7.2 CE\nIP: 10.10.10.1 / WAN: DHCP"]
end
subgraph INTERNAL["Ichki Tarmoq (Clients & Servers)"]
SRV["Server (Ubuntu/Nginx)\nIP: 10.10.20.x"]
PC["Admin / Client PC\nIP: 10.10.10.x"]
end
ISP === PFSENSE
PFSENSE === SRV
PFSENSE === PC
π Laboratoriya IP Jadvali
| Interfeys / Qurilma | Turi | IP Manzil / Subnet | Izoh |
|---|---|---|---|
WAN |
Tashqi | Provayder IP (DHCP / Static) | Internetga chiqish |
LAN (MGMT) |
Ichki | 10.10.10.1/24 |
Boshqaruv va admin tarmog'i |
DMZ / SERVERS |
Segment | 10.10.20.1/24 |
Korporativ serverlar |
Mijoz Mashinasi |
Test Client | 10.10.10.50 (DHCP) |
Sinov o'tkazuvchi kompyuter |
π₯οΈ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
Talaba o'zida mavjud imkoniyatga qarab Variant A yoki Variant B dan birini tanlaydi:
πΉ VARIANT A: Real Jismoniy pfSense (Hardware Appliance / Mini-PC)
- Hardware: Zaxira USB fleshkaga
config.xmlfaylini nusxalab qo'yish kifoya; o'rnatish paytida pfSense USB dan konfiguratsiyani avtomat o'qib oladi (ECL - External Configuration Locator).
πΉ VARIANT B: Virtual Server pfSense (Proxmox VE / VMware Workstation)
- Proxmox / VMware: Yangi bo'sh VM yaratib, unga zaxira fayli orqali tizimni to'liq jonlantirish sinovi o'tkaziladi.
βοΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
- Qadam:
Services->Auto Config Backup->Settingsga kirish. - Qadam: 'Enable ACB' katakchasini yoqish, Encryption Password (shifrlash paroli) kiritish va 'Save' tugmasini bosish.
- Qadam:
Restoreyorlig'iga o'tib, bulutda har bir o'zgarish bo'yicha saqlangan zaxira nuqtalarini ko'rish. - Qadam: Qo'lda to'liq zaxira olish:
Diagnostics->Backup & Restorega kirib,Download configuration as XMLtugmasini bosish vaconfig-latest.xmlfaylini yuklab olish. - Qadam: Falokat Mashqi (Disaster Recovery Drill): Proxmox yoki VMware da yangi toza pfSense VM o'rnatish (yoki fizik uskunani tozalash).
- Qadam: Konsolda interfeyslarni aniqlagach, toza WebGUI ga kirib
Diagnostics->Backup & Restore->Restore configurationorqali saqlangan XML faylni yuklash. - Qadam: Tizim qayta yuklangach (Reboot), barcha VLAN, DHCP, Firewall va VPN lar 100% tiklanganini tekshirish.
π§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
Har bir amaliyot tugagach, quyidagi buyruqlar yordamida natijani qat'iy tekshiring:
Zaxiradan tiklangan yangi serverda barcha qoidalar va sertifikatlar o'z joyida ekanini ko'rish
Mijoz kompyuteridan ping va internet aloqasi darhol qayta tiklanganini tasdiqlash
Tiklash jarayoni 5 daqiqadan kam vaqt olganini taymer bilan o'lchash
ZFS zaxira nuqtalarini ko'rish:
zfs list snapshots
π¨ 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
- β οΈ Muammo: Yangi serverda tarmoq kartalari boshqacha nomlangan (masalan vtnet o'rniga igb). Yechim: pfSense yuklanish paytida konsolda 'Interface Mismatch' deb so'raydi; qaysi port yangi kartaga to'g'ri kelishini konsol menyusidan belgilash kifoya.
- β οΈ Muammo: Shifrlangan ACB paroli esdan chiqdi. Yechim: ACB parolini korxona parol menejerida (Bitwarden/KeePass) xavfsiz saqlash shart.
π 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)
π Vazifa: Bash yoki PowerShell skripti yozing, u har kecha pfSense dan
curlorqali avtomatconfig.xmlni tortib olib, korxona xavfsiz NAS serveriga saqlasin.