Men Tarmoq
1-Hafta: Baza va Virtualizatsiya Β· 90 daqiqa
Mundarija
  1. 🎯 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
  2. πŸ—ΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
  3. πŸ–₯️ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
  4. βš™οΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
  5. πŸ§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
  6. 🚨 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
  7. πŸ† 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)

πŸ› οΈ [KUN-01] LAB QO'LLANMASI: pfSense va FreeBSD Arxitekturasi, Dual Lab (Hardware & Virtual) Muhitini Qurish

Mavzu: pfSense va FreeBSD Arxitekturasi, Dual Lab (Hardware & Virtual) Muhitini Qurish
Bosqich: 1-Hafta: Baza va Virtualizatsiya
Nazariy Ma'ruza: Lecture darsini o'qish


🎯 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)

Real Muammo: Korxonada xavfsizlik devori yo'qligi sababli tarmoq nazoratsiz, xavfsizlik zaif va izolyatsiya qilinmagan. Shuningdek, talabalar laboratoriya amaliyotini ham fizik mini-PC (hardware), ham virtual serverlar (Proxmox / VMware) da xatosiz o'rnatish poydevorini qurishi lozim.

Ushbu laboratoriya mashg'ulotida siz ushbu real muammoni to'liq hal qilasiz, tizimni xalqaro standartlar asosida xavfsiz va barqaror qilib sozlaysiz.


πŸ—ΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi

flowchart LR
    subgraph WAN_ZONE["Tashqi Tarmoq (WAN)"]
        ISP["Internet Provayder (Uplink)"]
    end

    subgraph PFSENSE["pfSense Firewall (Lab Gateway)"]
        direction TB
        FW["pfSense 2.7.2 CE\nIP: 10.10.10.1 / WAN: DHCP"]
    end

    subgraph INTERNAL["Ichki Tarmoq (Clients & Servers)"]
        SRV["Server (Ubuntu/Nginx)\nIP: 10.10.20.x"]
        PC["Admin / Client PC\nIP: 10.10.10.x"]
    end

    ISP === PFSENSE
    PFSENSE === SRV
    PFSENSE === PC

πŸ“‹ Laboratoriya IP Jadvali

Interfeys / Qurilma Turi IP Manzil / Subnet Izoh
WAN Tashqi Provayder IP (DHCP / Static) Internetga chiqish
LAN (MGMT) Ichki 10.10.10.1/24 Boshqaruv va admin tarmog'i
DMZ / SERVERS Segment 10.10.20.1/24 Korporativ serverlar
Mijoz Mashinasi Test Client 10.10.10.50 (DHCP) Sinov o'tkazuvchi kompyuter

πŸ–₯️ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)

Talaba o'zida mavjud imkoniyatga qarab Variant A yoki Variant B dan birini tanlaydi:

πŸ”Ή VARIANT A: Real Jismoniy pfSense (Hardware Appliance / Mini-PC)

  • Qurilma: 2 yoki undan ortiq tarmoq kartasiga ega x86-64 mini-PC yoki eski kompyuter (Intel i3/i5, kamida 4GB RAM, 64GB SSD).
  • Fizik ulanish:
    • WAN porti (masalan, igb0): Internet provayder modemi yoki tashqi routerdan kelgan kabel.
    • LAN porti (masalan, igb1): Boshqaruv noutbuki yoki jismoniy switch (Cisco, TP-Link, MikroTik) ga RJ45 patch-cord orqali.
  • Konsol ulanishi: Agar monitor/klaviatura ulasangiz HDMI/VGA; agar headless bo'lsa RS-232 COM / RJ45-to-USB konsol kabel (Baud rate: 115200, 8N1).
  • BIOS Sozlamalari: Intel VT-x faol, 'Restore on AC Power Loss' -> Last State yoki Power On, CSM Legacy yoki UEFI native boot.

πŸ”Ή VARIANT B: Virtual Server pfSense (Proxmox VE / VMware Workstation)

  • Proxmox VE:
    • vmbr0 (WAN): Tashqi internetga chiquvchi Bridge (Gateway bilan).
    • vmbr1 (LAN): Alohida ichki Linux Bridge (VLAN-aware yoqilgan, IP berilmagan).
    • pfSense VM: 2 vCPU (Host type), 2-4GB RAM, 32GB VirtIO SCSI disk, 2x VirtIO Network (vmbr0 va vmbr1).
  • VMware Workstation Pro:
    • VMnet0 (Bridged) yoki VMnet8 (NAT) -> WAN uchun.
    • VMnet1 / VMnet2 (Host-Only) -> LAN ichki izolyatsiyalangan tarmoq uchun.
    • Network Adapter 1: WAN, Network Adapter 2: LAN.

βš™οΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)

  1. Qadam: pfSense Community Edition (CE) 2.7.2 x86-64 DVD ISO tasvirini yuklab olish va tekshirish (SHA256).
  2. Qadam: Hardware foydalanuvchilari uchun Rufus yoki BalenaEtcher orqali Bootable USB tayyorlash; Virtual foydalanuvchilar uchun ISO ni Proxmox local storage ga yoki VMware ga yuklash.
  3. Qadam: Tizimni ZFS (Auto ZFS, stripe, pool name: pfSense, swap: 2GB) bilan o'rnatish.
  4. Qadam: Konsolda interfeyslarni aniqlash: WAN (igb0 yoki vtnet0), LAN (igb1 yoki vtnet1), VLAN hozircha talab qilinmaydi (N).
  5. Qadam: LAN interfeysiga 10.10.10.1/24 (yoki standart 192.168.1.1/24) IP tayinlash va DHCP serverni yoqish.
  6. Qadam: Mijoz kompyuterni LAN ga ulab, brauzer orqali https://10.10.10.1 ga kirish (Standard login: admin / pfsense).

πŸ§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)

Har bir amaliyot tugagach, quyidagi buyruqlar yordamida natijani qat'iy tekshiring:

Mijoz kompyuterdan pfSense LAN shlyuziga:

ping 10.10.10.1

FreeBSD konsolida pf holati va ish vaqtini tekshirish:

pfctl -s info

active/no carrier) va IP manzillarini ko'rish:

ifconfig -a (Interfeyslar MTU, media status

WebGUI HTTPS javobini tekshirish:

curl -k https://10.10.10.1

🚨 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting

  • ⚠️ Muammo: LAN mijoz IP olmayapti. Yechim: Jismoniy kabel ulangan portni tekshiring (Link LED yonishi kerak), Proxmoxda esa vmbr1 to'g'ri biriktirilganini va VM tarmoq adapteri 'Connected' holatdaligini tasdiqlang.
  • ⚠️ Muammo: WebGUI ochilmayapti. Yechim: pfSense konsolida 16-band (Restart PHP-FPM) yoki 11-band (Restart webConfigurator) ni tanlang.
  • ⚠️ Muammo: Realtek kartalarida tarmoq uzilib qolmoqda. Yechim: System > Advanced > Networking bo'limida Hardware Checksum Offload, Hardware TCP Segmentation Offloading (TSO) va Hardware Large Receive Offloading (LRO) larni 'Disable' qilib qo'ying.

πŸ† 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)

πŸ“ Vazifa: pfSense konsoli orqali ping va traceroute buyruqlarini ishlatib, 8.8.8.8 va google.com ga yo'lni tekshiring. ZFS pool holatini konsolda zpool status buyrug'i orqali ko'rib, xotira tuzilishini tahlil qiling.