Men Tarmoq
1-Hafta: Baza va Virtualizatsiya Β· 90 daqiqa
Mundarija
  1. 🎯 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
  2. πŸ—ΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
  3. πŸ–₯️ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
  4. βš™οΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
  5. πŸ§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
  6. 🚨 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
  7. πŸ† 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)

πŸ› οΈ [KUN-02] LAB QO'LLANMASI: O'rnatish, ZFS Fayl Tizimi, Konsol Menyusi va Production Hardening

Mavzu: O'rnatish, ZFS Fayl Tizimi, Konsol Menyusi va Production Hardening
Bosqich: 1-Hafta: Baza va Virtualizatsiya
Nazariy Ma'ruza: Lecture darsini o'qish


🎯 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)

Real Muammo: Standart sozlamalardagi pfSense da admin:pfsense default paroli, ochiq HTTP porti, standart 22-portdagi SSH va konsolga cheklovlarsiz kirish imkoniyati mavjud. Hujumchi birinchi urinishdayoq shlyuzni egallab olishi mumkin.

Ushbu laboratoriya mashg'ulotida siz ushbu real muammoni to'liq hal qilasiz, tizimni xalqaro standartlar asosida xavfsiz va barqaror qilib sozlaysiz.


πŸ—ΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi

flowchart LR
    subgraph WAN_ZONE["Tashqi Tarmoq (WAN)"]
        ISP["Internet Provayder (Uplink)"]
    end

    subgraph PFSENSE["pfSense Firewall (Lab Gateway)"]
        direction TB
        FW["pfSense 2.7.2 CE\nIP: 10.10.10.1 / WAN: DHCP"]
    end

    subgraph INTERNAL["Ichki Tarmoq (Clients & Servers)"]
        SRV["Server (Ubuntu/Nginx)\nIP: 10.10.20.x"]
        PC["Admin / Client PC\nIP: 10.10.10.x"]
    end

    ISP === PFSENSE
    PFSENSE === SRV
    PFSENSE === PC

πŸ“‹ Laboratoriya IP Jadvali

Interfeys / Qurilma Turi IP Manzil / Subnet Izoh
WAN Tashqi Provayder IP (DHCP / Static) Internetga chiqish
LAN (MGMT) Ichki 10.10.10.1/24 Boshqaruv va admin tarmog'i
DMZ / SERVERS Segment 10.10.20.1/24 Korporativ serverlar
Mijoz Mashinasi Test Client 10.10.10.50 (DHCP) Sinov o'tkazuvchi kompyuter

πŸ–₯️ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)

Talaba o'zida mavjud imkoniyatga qarab Variant A yoki Variant B dan birini tanlaydi:

πŸ”Ή VARIANT A: Real Jismoniy pfSense (Hardware Appliance / Mini-PC)

  • Hardware: Fizik serverda BIOS paroli o'rnatilgan bo'lishi lozim (begonalar USB orqali yuklanmasligi uchun).
  • Konsol: Serial konsol (COM port) orqali ulanganda ham konsol menyusi parol so'rashi shart.
  • Elektr: UPS (uzluksiz quvvat manbai) ga ulangan bo'lsa, pfSense ga nut yoki apcupsd paketini qo'shish rejalashtiriladi.

πŸ”Ή VARIANT B: Virtual Server pfSense (Proxmox VE / VMware Workstation)

  • Proxmox / VMware: Virtual Machine Console (noVNC / Remote Console) ga cheklov o'rnatish.
  • ZFS Snapshot: Proxmox darajasidagi backupdan tashqari, pfSense ichida ham ZFS snapshot olish imkoniyatini sinash.

βš™οΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)

  1. Qadam: WebGUI ga kirish: System -> User Manager bo'limida yangi secadmin nomli superuser foydalanuvchisini yaratish va o'ta kuchli (16+ belgili) parol berish.
  2. Qadam: admin standart foydalanuvchisini o'chirib qo'yish (Disable).
  3. Qadam: System -> Advanced -> Admin Access: Protocol -> HTTPS, TCP Port -> 8443 deb belgilash.
  4. Qadam: Secure Shell (SSH) ni yoqish, portni 2222 ga o'zgartirish, Password Authentication ni o'chirib, foydalanuvchiga SSH Ed25519 Public Key yuklash.
  5. Qadam: Password protect the console menu bandini yoqish (konsolga kirganda ham login/parol so'rashi uchun).
  6. Qadam: System -> Advanced -> Firewall & NAT: Maximum table entries sonini 400000 ga ko'tarish.

πŸ§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)

Har bir amaliyot tugagach, quyidagi buyruqlar yordamida natijani qat'iy tekshiring:

Faqat kalit bilan kirishni tekshirish:

ssh -p 2222 -i id_ed25519 secadmin@10.10.10.1

Admin foydalanuvchisi rad etilishini tekshirish:

ssh -p 2222 admin@10.10.10.1

HTTP avtomatik 8443 HTTPS ga yo'naltirilishini tekshirish:

curl -I http://10.10.10.1
pfSense konsoliga ulanib, menyu chiqishidan oldin login/parol so'ralayotganini ko'rish

🚨 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting

  • ⚠️ Muammo: Port 8443 ga o'tgach WebGUI ga kirib bo'lmay qoldi. Yechim: Brauzerda https://10.10.10.1:8443 deb portni aniq yozing.
  • ⚠️ Muammo: SSH kalit bilan ulanishda 'Permission denied (publickey)' xatosi. Yechim: Kalit huquqi mijozda chmod 600 id_ed25519 ekanini va pfSense User Manager da kalit to'liq kiritilganini tekshiring.

πŸ† 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)

πŸ“ Vazifa: pfSense konsoli orqali zfs list va zfs snapshot pfSense/ROOT/default@day2_hardening buyrug'i yordamida qo'lda snapshot oling va o'zgarishlarni tekshiring.