Mundarija
- π― 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
- πΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
- π₯οΈ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
- βοΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
- π§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
- π¨ 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
- π 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)
π οΈ [KUN-04] LAB QO'LLANMASI: Unbound DNS chuqur tahlili, DNSSEC, DoT (DNS over TLS) va Split-Horizon DNS
Mavzu: Unbound DNS chuqur tahlili, DNSSEC, DoT (DNS over TLS) va Split-Horizon DNS
Bosqich: 1-Hafta: Baza va Virtualizatsiya
Nazariy Ma'ruza: Lecture darsini o'qish
π― 1. Real Korxona Muammosi (Business Problem Statement)
Real Muammo: Internet provayder (ISP) foydalanuvchilar qaysi saytlarga kirayotganini shifrlanmagan DNS port 53 orqali kuzatmoqda (DNS Snooping), soxta javoblar qaytarish (DNS Spoofing) xavfi mavjud, va korxonaning ichki
crm.corp.localservislari tashqi dunyoga ochilmasdan xavfsiz ichki DNS orqali yechilishi lozim.
Ushbu laboratoriya mashg'ulotida siz ushbu real muammoni to'liq hal qilasiz, tizimni xalqaro standartlar asosida xavfsiz va barqaror qilib sozlaysiz.
πΊοΈ 2. Laboratoriya Topologiyasi va IP Sxemasi
flowchart LR
subgraph WAN_ZONE["Tashqi Tarmoq (WAN)"]
ISP["Internet Provayder (Uplink)"]
end
subgraph PFSENSE["pfSense Firewall (Lab Gateway)"]
direction TB
FW["pfSense 2.7.2 CE\nIP: 10.10.10.1 / WAN: DHCP"]
end
subgraph INTERNAL["Ichki Tarmoq (Clients & Servers)"]
SRV["Server (Ubuntu/Nginx)\nIP: 10.10.20.x"]
PC["Admin / Client PC\nIP: 10.10.10.x"]
end
ISP === PFSENSE
PFSENSE === SRV
PFSENSE === PC
π Laboratoriya IP Jadvali
| Interfeys / Qurilma | Turi | IP Manzil / Subnet | Izoh |
|---|---|---|---|
WAN |
Tashqi | Provayder IP (DHCP / Static) | Internetga chiqish |
LAN (MGMT) |
Ichki | 10.10.10.1/24 |
Boshqaruv va admin tarmog'i |
DMZ / SERVERS |
Segment | 10.10.20.1/24 |
Korporativ serverlar |
Mijoz Mashinasi |
Test Client | 10.10.10.50 (DHCP) |
Sinov o'tkazuvchi kompyuter |
π₯οΈ 3. Talabalar uchun Laboratoriya Muhiti (Ikkala Variant)
Talaba o'zida mavjud imkoniyatga qarab Variant A yoki Variant B dan birini tanlaydi:
πΉ VARIANT A: Real Jismoniy pfSense (Hardware Appliance / Mini-PC)
- Hardware: WAN porti internetga to'g'ri ulanganini va provayder DNS port 853 ni bloklamaganini tekshiring.
- Agar ichki xususiy Active Directory DNS server bo'lsa, 'Domain Overrides' orqali
.corpso'rovlarini AD ga yo'naltirish sozlanadi.
πΉ VARIANT B: Virtual Server pfSense (Proxmox VE / VMware Workstation)
- Proxmox / VMware: pfSense VM orqali chiquvchi TCP port 853 ruxsat berilgan bo'lishi kerak.
- Test mijoz VM (Ubuntu) da
systemd-resolvedo'rniga DNS sifatida to'g'ridan-to'g'ri pfSense IP sini ko'rsating.
βοΈ 4. Bosqichma-bosqich Amaliy Sozlash Qo'llanmasi (Step-by-Step)
- Qadam:
Services->DNS Resolver->General Settingsga kirish. Port:53, Network Interfaces:ALL(yoki LAN/Localhost), Outgoing:WAN. - Qadam:
Enable DNSSEC Supportkatakchasini yoqish. - Qadam:
DNS Query Forwarding: 'Enable Forwarding Mode' va 'Use SSL/TLS for outgoing queries' ni faollashtirish. - Qadam:
System->General Setup: DNS Serverlar ro'yxatiga1.1.1.1(Hostname:cloudflare-dns.com) va9.9.9.9(Hostname:dns.quad9.net) ni kiritish. - Qadam:
Services->DNS Resolver: Eng pastidaHost Overridesga kirish. Yangi yozuv: Host:crm, Domain:corp.lan, IP:10.10.20.50kiritish. - Qadam: Ichki mijozlardan DNS so'rovlar faqat pfSense ga borishi uchun port 53 ni NAT Port Forward orqali pfSense ga majburiy tutib qolish (Redirect DNS).
π§ͺ 5. Verifikatsiya va Tekshirish (Testing & CLI)
Har bir amaliyot tugagach, quyidagi buyruqlar yordamida natijani qat'iy tekshiring:
DNSSEC to'g'ri ishlashini tasdiqlash: rrsig bayrog'i bo'lishi kerak:
drill -D sigok.verteiltesysteme.net @10.10.10.1
DNSSEC xato domenini Unbound SERVFAIL qaytarib bloklashi kerak:
drill -D sigfail.verteiltesysteme.net @10.10.10.1
Tashqi interfeysda barcha DNS so'rovlar TLS orqali shifrlanganini ko'rish:
tcpdump -i vtnet0 -n port 853
Host override natijasi 10.10.20.50 chiqishi kerak:
nslookup crm.corp.lan 10.10.10.1
π¨ 6. Eng Ko'p Uchraydigan Xatolar va Troubleshooting
- β οΈ Muammo: DoT yoqilgach internetda saytlar ochilmay qoldi. Yechim: System > General Setup da Cloudflare IP si yonidagi 'Hostname' (cloudflare-dns.com) to'g'ri yozilganini tekshiring, TLS sertifikat tekshiruvida hostname shart.
- β οΈ Muammo: Ba'zi mijozlar Google DNS (8.8.8.8) ni qo'lda kiritib qoidani chetlab o'tyapti. Yechim: Port Forward NAT qoidasi tuzib, har qanday tashqi port 53/853 ga boruvchi so'rovni pfSense (127.0.0.1) ga burib qo'ying.
π 7. Mustaqil Amaliy Topshiriq (Student Challenge / Homework)
π Vazifa: Domain Overrides bo'limidan foydalanib, barcha
.internalso'rovlarini maxsus ichki serverga (10.10.10.250) yo'naltiruvchi qoida yarating va test qiling.