Men Tarmoq
IP adreslash ยท 50 daqiqa
Mundarija
  1. 1. IPv4 manzil tuzilishi
  2. 2. Tezkor subnetting usuli โ€” "blok o'lchami"
  3. 3. Maxsus diapazonlar
  4. 4. VLSM โ€” real loyiha
  5. 5. Linuxda tekshirish
  6. 6. Sizning uy tarmog'ingiz

IPv4 adreslash va subnetting

1. IPv4 manzil tuzilishi

32 bit, 4 oktet: 192.168.10.25 = 11000000.10101000.00001010.00011001. Prefiks (/24) โ€” nechta bit tarmoq qismi ekanini bildiradi, qolgani โ€” xost qismi.

Prefiks Maska Manzillar Xostlar
/24 255.255.255.0 256 254
/25 255.255.255.128 128 126
/26 255.255.255.192 64 62
/27 255.255.255.224 32 30
/28 255.255.255.240 16 14
/29 255.255.255.248 8 6
/30 255.255.255.252 4 2
/31 255.255.255.254 2 2 (RFC 3021, p2p)
/32 255.255.255.255 1 1 (loopback, host route)

2. Tezkor subnetting usuli โ€” "blok o'lchami"

  1. Blok = 256 โˆ’ maskaning qiziqarli okteti. /27 โ†’ 256 โˆ’ 224 = 32.
  2. Tarmoqlar: 0, 32, 64, 96, 128, 160, 192, 224.
  3. Manzil qaysi blokka tushsa โ€” o'sha tarmoq. Broadcast = keyingi blok โˆ’ 1.

Misol: 172.16.5.130/26 โ†’ blok 64 โ†’ tarmoqlar 0, 64, 128, 192 โ†’ 172.16.5.128/26, xostlar .129โ€“.190, broadcast .191.

3. Maxsus diapazonlar

Diapazon Vazifasi
10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, 192.168.0.0/16 Xususiy (RFC 1918)
100.64.0.0/10 CGNAT โ€” provayder ichki NAT (RFC 6598)
127.0.0.0/8 Loopback
169.254.0.0/16 Link-local (DHCP ishlamaganda APIPA)
224.0.0.0/4 Multicast
192.0.2.0/24, 198.51.100.0/24, 203.0.113.0/24 Hujjatlar uchun (TEST-NET)

4. VLSM โ€” real loyiha

Ofisga 10.10.0.0/22 berildi. Kerak: 300 xodim, 100 Wi-Fi mehmon, 20 server, 4 ta p2p link.

Segment Kerak Prefiks Tarmoq
Xodimlar 300 /23 (510) 10.10.0.0/23
Mehmon 100 /25 (126) 10.10.2.0/25
Serverlar 20 /27 (30) 10.10.2.128/27
P2P linklar 4ร—2 /30 10.10.2.160/30 โ€ฆ 10.10.2.172/30

Qoida: eng kattasidan boshlab joylashtiring โ€” shunda bo'shliqlar qolmaydi.

5. Linuxda tekshirish

ipcalc 10.0.0.77/27          # yoki: python3 -c "import ipaddress as i; print(i.ip_interface('10.0.0.77/27').network)"
ip -4 addr show

6. Sizning uy tarmog'ingiz

PPPoE routeringiz WAN manzilini ko'ring. U 100.64.x.x bo'lsa โ€” CGNAT ortidasiz. Aynan shuning uchun platformamiz home server ni VPS orqali (WireGuard tunnel) internetga chiqaradi โ€” bu haqda VPN kursida batafsil.

๐Ÿ“ O'zingizni tekshiring

1. 192.168.10.0/26 subnetida nechta foydalanish mumkin bo'lgan (host) manzil bor?
2. 10.0.0.77/27 qaysi tarmoqqa tegishli?
3. Quyidagilardan qaysi biri RFC 1918 xususiy (private) manzil EMAS?
4. 100.64.0.0/10 diapazoni nima uchun ishlatiladi?
5. /30 maska odatda nima uchun ishlatiladi?
Test uchun kiring