Men Tarmoq
Asosiy vositalar ยท 45 daqiqa
Mundarija
  1. 1. Asosiy buyruqlar xaritasi
  2. 2. Interfeyslar
  3. 3. Manzillar va marshrutlar
  4. 4. Qo'shnilar va soketlar
  5. 5. Doimiy konfiguratsiya
  6. 6. Amaliyot

iproute2 โ€” zamonaviy Linux tarmoq vositalari

ifconfig, route, arp, netstat (net-tools) eskirgan. Bugungi standart โ€” iproute2.

1. Asosiy buyruqlar xaritasi

Vazifa Eski Yangi
Interfeyslar ifconfig -a ip -br link / ip -br addr
IP qo'shish ifconfig eth0 10.0.0.1/24 ip addr add 10.0.0.1/24 dev eth0
Marshrutlar route -n ip route
ARP arp -n ip neigh
Soketlar netstat -tlnp ss -tlnp
Bridge brctl show bridge link, ip link add br0 type bridge

2. Interfeyslar

ip -br link                      # qisqa ro'yxat
ip link set eth1 up              # yoqish
ip link set eth1 mtu 1492        # PPPoE uchun MTU
ip -s link show eth1             # statistika: RX/TX, xatolar, drop

3. Manzillar va marshrutlar

ip addr add 10.0.12.1/24 dev eth1
ip addr del 10.0.12.1/24 dev eth1
ip route add 192.168.50.0/24 via 10.0.12.2
ip route add default via 10.0.12.254
ip route get 192.168.50.10       # yadro qaysi yo'lni tanlaydi?

ip route get โ€” eng foydali diagnostika buyrug'i: chiqish interfeysi, gateway va manba IP ni ko'rsatadi.

4. Qo'shnilar va soketlar

ip neigh                         # ARP/NDP jadvali
ip neigh flush dev eth1
ss -tunap                        # barcha TCP/UDP ulanishlar
ss -tlnp 'sport = :22'           # 22-portni kim tinglayapti

5. Doimiy konfiguratsiya

ip bilan qilingan o'zgarishlar vaqtinchalik. Doimiy qilish uchun distributivga qarab:

  • Ubuntu: netplan (/etc/netplan/*.yaml) โ†’ systemd-networkd
  • Debian: /etc/network/interfaces yoki systemd-networkd
  • RHEL/Fedora: NetworkManager (nmcli)

6. Amaliyot

Laboratoriyada host1 va host2 ni ulang, so'ng qo'shimcha mashq: host1 ga ip route add 192.168.99.0/24 via 10.0.12.2 qo'shib, ip route get 192.168.99.5 natijasini tahlil qiling.

๐Ÿงช Amaliy laboratoriya: Linux tarmoq asoslari โ€” ikki xost

Ikki Linux xostni bitta kabel bilan ulab, IP manzil berish, ping, ARP jadvali va tcpdump bilan trafikni ko'rish.

Tugunlar: host1, host2 ยท ~30 daqiqa ยท 4 ta avto-tekshiruv

Lab uchun kiring

๐Ÿ“ O'zingizni tekshiring

1. Interfeysga IP manzil qo'shuvchi buyruq?
2. Tinglayotgan TCP portlarni jarayon nomi bilan ko'rsatadigan buyruq?
3. `ip route get 8.8.8.8` nima qiladi?
4. `ip addr add` bilan berilgan manzil server qayta yuklanganda nima bo'ladi?
Test uchun kiring