Asosiy vositalar ยท 45 daqiqa
Mundarija
iproute2 โ zamonaviy Linux tarmoq vositalari
ifconfig, route, arp, netstat (net-tools) eskirgan. Bugungi standart โ iproute2.
1. Asosiy buyruqlar xaritasi
| Vazifa | Eski | Yangi |
|---|---|---|
| Interfeyslar | ifconfig -a |
ip -br link / ip -br addr |
| IP qo'shish | ifconfig eth0 10.0.0.1/24 |
ip addr add 10.0.0.1/24 dev eth0 |
| Marshrutlar | route -n |
ip route |
| ARP | arp -n |
ip neigh |
| Soketlar | netstat -tlnp |
ss -tlnp |
| Bridge | brctl show |
bridge link, ip link add br0 type bridge |
2. Interfeyslar
ip -br link # qisqa ro'yxat
ip link set eth1 up # yoqish
ip link set eth1 mtu 1492 # PPPoE uchun MTU
ip -s link show eth1 # statistika: RX/TX, xatolar, drop
3. Manzillar va marshrutlar
ip addr add 10.0.12.1/24 dev eth1
ip addr del 10.0.12.1/24 dev eth1
ip route add 192.168.50.0/24 via 10.0.12.2
ip route add default via 10.0.12.254
ip route get 192.168.50.10 # yadro qaysi yo'lni tanlaydi?
ip route get โ eng foydali diagnostika buyrug'i: chiqish interfeysi, gateway va manba IP ni ko'rsatadi.
4. Qo'shnilar va soketlar
ip neigh # ARP/NDP jadvali
ip neigh flush dev eth1
ss -tunap # barcha TCP/UDP ulanishlar
ss -tlnp 'sport = :22' # 22-portni kim tinglayapti
5. Doimiy konfiguratsiya
ip bilan qilingan o'zgarishlar vaqtinchalik. Doimiy qilish uchun distributivga qarab:
- Ubuntu: netplan (
/etc/netplan/*.yaml) โ systemd-networkd - Debian:
/etc/network/interfacesyoki systemd-networkd - RHEL/Fedora: NetworkManager (
nmcli)
6. Amaliyot
Laboratoriyada host1 va host2 ni ulang, so'ng qo'shimcha mashq: host1 ga ip route add 192.168.99.0/24 via 10.0.12.2
qo'shib, ip route get 192.168.99.5 natijasini tahlil qiling.
๐งช Amaliy laboratoriya: Linux tarmoq asoslari โ ikki xost
Ikki Linux xostni bitta kabel bilan ulab, IP manzil berish, ping, ARP jadvali va tcpdump bilan trafikni ko'rish.
Tugunlar: host1, host2 ยท ~30 daqiqa ยท 4 ta avto-tekshiruv